Ֆինանսական վեճերում հաճախ ամեն ինչ հանգում է թվերին. ով ում և որքան է վճարել, որքան է պարտքը, ինչ է հաշվառվել և ինչ՝ ոչ։ Երբ կողմերի ներկայացրած թվերը չեն համընկնում, դատարանին անհրաժեշտ է անկախ մասնագիտական գնահատական։ Հենց դա է տալիս դատահաշվապահական փորձաքննությունը։
Կարճ ասած
  • Փորձաքննությունը նշանակում է դատարանը, իսկ կողմերը կարող են առաջարկել փորձագետին տրվող հարցերը։
  • Արդյունքը մեծապես կախված է նրանից, թե որքան հստակ են ձևակերպված հարցերը։
  • Եզրակացությունը գնահատվում է մյուս ապացույցների հետ, իսկ փորձագետը կարող է կանչվել դատարան՝ այն պարզաբանելու։
Դատահաշվապահական փորձաքննություն

1Ի՞նչ է դատահաշվապահական փորձաքննությունը

Դատահաշվապահական փորձաքննությունը կազմակերպության հաշվապահական հաշվառման, ֆինանսական հաշվետվությունների և առաջնային փաստաթղթերի ուսումնասիրություն է, որն իրականացվում է համապատասխան որակավորմամբ փորձագետի կողմից։

Փորձագետը պատասխանում է ֆինանսատնտեսական գործունեությանը վերաբերող հարցերին և ներկայացնում է փորձագիտական եզրակացություն, որը դատարանը գնահատում է գործի մյուս ապացույցների հետ միասին։

2Ե՞րբ է այն անհրաժեշտ

Երբ գործի ելքը կախված է ֆինանսական փաստերից, օրինակ՝

Մասնակիցների և բաժնետերերի վեճեր
Շահույթի բաշխում, բաժնեմասի արժեք, ակտիվների օգտագործում։
Պայմանագրային վեճեր
Վճարումների, պարտքերի և պատճառված վնասի չափի որոշում։
Հարկային վեճեր
Հարկային ստուգման ակտերի վիճարկում և հաշվարկված պարտավորությունների ստուգում։
Քաղաքացիական և վարչական գործեր
Որոնք հարուցվել են տնտեսական իրավախախտումների հետևանքով։

3Ինչպե՞ս է նշանակվում փորձաքննությունը

  1. 1
    Դատարանը նշանակում է փորձաքննություն՝ գործին մասնակցող անձի միջնորդությամբ կամ, օրենքով նախատեսված դեպքերում, սեփական նախաձեռնությամբ։
  2. 2
    Միջնորդության մեջ կողմը նշում է, թե որ փաստն է անհրաժեշտ ապացուցել, և առաջարկում է փորձագետին տրվող հարցերը։
  3. 3
    Կողմը կարող է առաջարկել նաև կոնկրետ փորձագետի կամ փորձագիտական հաստատության թեկնածություն։
  4. 4
    Հարցերի վերջնական ձևակերպումը և փորձագետի թեկնածությունը որոշում է դատարանը։ Փորձագետը նախազգուշացվում է ակնհայտ կեղծ եզրակացություն տալու համար քրեական պատասխանատվության մասին։

4Ամենակարևոր քայլը՝ ճիշտ ձևակերպված հարցերը

Պրակտիկան ցույց է տալիս, որ փորձաքննության արդյունքը մեծապես կախված է նրանից, թե ինչ հարցեր են տրվել փորձագետին։

✕Ընդհանուր հարց
«Եղե՞լ են արդյոք խախտումներ»
Ստանում է ընդհանուր պատասխան։
✓Հստակ հարց
«Հաշվապահական հաշվառման տվյալներով որքա՞ն է կազմել X ընկերության պարտքը Y ընկերությանը՝ նշված ամսաթվի դրությամբ»
Ստանում է պատասխան, որը կարելի է օգտագործել որպես ապացույց։

Կարևոր է նաև, որ հարցերը լինեն փորձագետի մասնագիտական իրավասության շրջանակում. իրավական գնահատականները, օրինակ՝ պայմանագրի վավերականությունը, դատարանի խնդիրն են, ոչ թե հաշվապահ փորձագետի։

Կարևոր է. փորձագետը պատասխանում է միայն իրեն տրված հարցերին։ Եթե հարցը սխալ է ձևակերպված, նույնիսկ ճիշտ եզրակացությունը կարող է չօգնել ձեր դիրքորոշմանը։

5Ի՞նչ փաստաթղթեր են սովորաբար անհրաժեշտ

Ճշգրիտ ցանկը կախված է փորձագետին տրված հարցերից, սակայն սովորաբար պահանջվում են՝

  • Հաշվապահական գրանցումներ և ֆինանսական հաշվետվություններ
  • Պայմանագրեր, հաշիվ-ապրանքագրեր, հանձնման-ընդունման ակտեր
  • Բանկային քաղվածքներ
  • Հարկային հաշվետվություններ և ստուգման ակտեր (առկայության դեպքում)
  • Ներքին փաստաթղթեր՝ հրամաններ, հաշվարկներ, նամակագրություն

6Ի՞նչ է լինում եզրակացությունից հետո

Փորձագիտական եզրակացությունը հետազոտվում է դատական նիստում և գնահատվում գործի մյուս ապացույցների հետ միասին։ Եզրակացությունը պարզաբանելու նպատակով փորձագետը կարող է կանչվել դատարան և պատասխանել հարցերին՝ իր եզրակացության շրջանակում։

Այդ պատճառով կարևոր է, որ փորձագետը կարողանա հստակ և հիմնավոր պաշտպանել իր եզրակացությունը։

Ինչով կարող ենք օգնել
  • Նախնական մասնագիտական գնահատական՝ մինչև դատարան դիմելը
  • Փորձագետին տրվող հարցերի ձևակերպում և փաստաթղթերի նախապատրաստում
  • Դատահաշվապահական փորձաքննություն որակավորված փորձագետի կողմից
  • Եզրակացության պաշտպանություն և փորձագետի վկայություն դատարանում
Հոդվածը կրում է տեղեկատվական բնույթ և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Ձեր կոնկրետ գործի վերաբերյալ դիմեք մասնագետի։